Executive Coaching
Adviseren in een top-down relatie
Hoe je gelijkwaardig blijft wanneer de hiërarchie boven je staat.
Adviseren in een top-down relatie (aan iemand die hiërarchisch boven je staat), is een vak apart.
Zeker wanneer je dat doet als interimmanager of extern adviseur.
Een interimmanager wordt vaak gezien als iemand die tijdelijk een probleem in de bezetting oplost. Wat daarbij gemakkelijk wordt vergeten, is dat een interimmanager in essentie een externe adviseur is. Juist doordat je geen onderdeel bent van de vaste hiërarchie en werkt met een opdracht met een duidelijke kop en staart, zie je niet alleen wat er inhoudelijk nodig is, maar ook welke dynamieken bepalen of een opdracht stroomt of vastloopt.
Adviseren raakt altijd meer dan de inhoud
In al mijn opdrachten adviseer ik mijn opdrachtgever. Hiërarchisch gezien bevindt die zich vrijwel altijd in de management- of directielaag boven mij. Door schade en schande heb ik geleerd dat zodra je adviseert naar boven, er bij beide partijen iets persoonlijks en ouds kan opspelen: een script.
Voor degene met formele macht kan die machtspositie dan onbewust de veiligste reactie worden. Niet omdat iemand slechte intenties heeft, maar omdat iedereen zichzelf beschermt.
Misschien herken je dit:
• in je rol als leider
• of in de relatie met je eigen leidinggevende
• of juist wanneer jij degene bent die geadviseerd wordt
Hiërarchie activeert oude patronen
Zodra macht, afhankelijkheid en verantwoordelijkheid samenkomen, verschuift de relatie gemakkelijk uit balans. Dit sluit aan bij inzichten uit de transactionele analyse van Eric Berne, waarin onbewuste rollen en scripts bepalen hoe gesprekken zich ontwikkelen.
Na jaren als extern adviseur, leidinggevende en coach van directie- en managementteams, heb ik vijf inzichten geformuleerd die helpen om zuiver te blijven adviseren in een top-down relatie.

Vijf inzichten voor adviseren in een top-down relatie
1. Zie jezelf als gelijkwaardig in het gezamenlijke doel
Je leidinggevende staat hoger in de hiërarchie. Dat is een feit.
Maar wanneer je met een zuivere intentie adviseert en jullie een gezamenlijk doel nastreven, ben je gelijkwaardig in verantwoordelijkheid voor het resultaat.
Ongelijk in positie.
Gelijk als mens.
2. Laat uiterlijke macht buiten het gesprek
Zodra je je gaat verhouden tot iemands positie via stem, houding of uitstraling, belanden jullie beiden in zelfbescherming, schaduw en script. Dat doet het gesprek geen goed.
Blijf bij het gezamenlijke doel.
Niet bij de ongelijkwaardigheid van de positie.
Twijfel je of jullie hetzelfde doel nastreven?
Dan is dát de belangrijkste vraag om te stellen
3. Herkennen = uitzoomen
Voel je de neiging om jezelf te beschermen? Zoom uit.
Soms helpt het om letterlijk een stap achteruit te zetten of je stoel iets te verschuiven.
Richt je op het onderwerp.
Vanuit het gedeelde thema keer je terug naar de relatie, die werk gerelateerd is, niet emotioneel.
4. Let op je lichamelijke sensaties
Raakt het je diep, dan is er macht verschoven.
Emoties als angst, boosheid, onrust of verdriet zijn signalen, maar ze zijn persoonlijk.
Je advies en jullie samenwerking zijn werk gerelateerd.
Je bepaalt zelf hoeveel macht je iemand toekent. Dat doet de ander niet voor jou.
5. Vertrouw op je kunnen en ken je script
Ieders script is ontstaan op een moment waarop je je klein, geraakt of onveilig voelde. Het zoekt bescherming. Maar dat is niet de reden dat jij nu in dit gesprek zit.
Je zit hier vanwege je ervaring, je kennis en je leiderschap.
Je script kennen, helpt om het te herkennen en het stuur in eigen hand te houden wanneer het spannend wordt.
Executive Coaching
Adviseren in een top-down relatie vraagt meer dan inhoudelijke scherpte.
Het vraagt zelfkennis, positionering en het vermogen om zuiver te blijven wanneer macht meespeelt.
In mijn executive coaching werk ik met leiders, interimmanagers en adviseurs die:
• regelmatig adviseren aan de laag boven hen
• voelen dat hiërarchie soms oude patronen activeert
• hun stem helder willen houden zonder te verharden of te verdwijnen
We onderzoeken samen:
- welk script bij jou actief wordt onder druk
- hoe je het beste kunt adviseren in een top-down relatie
- hoe je gelijkwaardig blijft in een ongelijkwaardige positie
- en hoe je leiderschap neemt zonder de relatie te verliezen
👉 Ben je benieuwd wat dit voor jouw rol of opdracht kan betekenen?
Dan nodig ik je uit voor jouw eerste gesprek.
